اصلاح ژنتیک در کنار تداوم چالش‌های دامداری اصفهان

نشست فعالان صنعت دامپروری استان اصفهان با خبرنگاران، تصویری دوگانه از وضعیت امروز این بخش ترسیم کرد؛ از یک ‌سو کاهش تولید شیر، فشار کم‌سابقه هزینه‌ها و اختلال جدی در تأمین نهاده‌های دامی، و از سوی دیگر، تلاش‌هایی علمی و فناورانه برای افزایش بهره‌وری و کاهش آسیب ‌پذیری تولید.
به گزارش شرق ناب- در این نشست، حسن جعفری، مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان، نیما صادقی، مدیرعامل شرکت دانش ‌بنیان کشت و دامداری فکا و سیدمرتضی صفوی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، هر یک از زاویه ‌ای متفاوت درباره وضعیت دامپروری استان اظهار نظر کردند.
در ابتدای این نشست، مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان با اشاره به آمار تولید شیر در این استان گفت: تا پیش از تشدید بیماری تب برفکی و بروز مشکلات جدی در تأمین نهاده‌های دامی، تولید روزانه شیر خام در استان اصفهان حدود ۶ تا ۶ هزار و ۵۰۰ تن بود، اما در ماه‌های اخیر این رقم حدود هزار تن کاهش یافته است.
به گفته حسن جعفری، کاهش تولید صرفاً محصول یک عامل مقطعی نیست، بلکه نتیجه هم‌ زمانِ چند بحران است.
وی توضیح داد: کمبود نهاده‌های دامی، افزایش شدید قیمت خوراک دام و هم‌ زمانی این شرایط با شیوع بیماری تب برفکی، فشار مضاعفی بر دامداران وارد کرده است و در حال حاضر قیمت علوفه‌های خشبی از جمله یونجه، کاه و علوفه‌های زراعی حداقل ۱۰۰ درصد افزایش یافته ‌اند؛ موادی که پایه اصلی تولید شیر هستند.
مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان در ادامه با اشاره به کمبود و گرانی نهاده‌های وارداتی افزود: سه قلم اصلی نهاده‌های دامی شامل ذرت، جو و کنجاله سویا به واردات وابسته است و کاهش منابع ارزی اختصاص ‌یافته به این بخش و تأخیر در تخصیص ارز، باعث شده دسترسی تولیدکنندگان به این نهاده‌ها مختل شود، این در حالی است که امسال به دلیل خشکسالی، تولید داخلی خوراک دام نیز کاهش یافته و نیاز به واردات باید افزایش پیدا می‌کرد.
جعفری نسبت به ادامه این وضعیت هشدار داد و گفت: اگر اختلال در تأمین نهاده‌های دامی ادامه پیدا کند، برآورد ما این است که تولید شیر در استان اصفهان ممکن است تا ۵۰ درصد کاهش یابد.
مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان در ادامه تاکید کرد: اصفهان از استان‌های پیشرو در دامداری صنعتی است و کاهش تولید در این استان، زنجیره تأمین لبنیات و محصولات دامی در استان‌های دیگر را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
او همچنین به پیامدهای بیماری تب برفکی اشاره کرد و افزود: بخشی از مشکلات مربوط به این بیماری کاهش تولید ناشی از حذف دام‌هاست چرا که این بیماری با سویه‌هایی بروز کرده که علائم متفاوتی دارد و همین موضوع مدیریت آن را برای دامداران دشوارتر کرده است.
مدیرعامل اتحادیه دامداران استان اصفهان همچنین از اقدامات انجام‌شده برای کنترل این شرایط گفت و اظهار داشت: در ماه‌های اخیر، کمیته بهداشت و دامپزشکی اتحادیه دامداران استان تشکیل شده تا در کنار اداره ‌کل دامپزشکی، به کاهش چالش‌های بهداشتی و کنترل بیماری‌ها کمک کند.
وی هدف این کمیته را همراهی با واحدهای تولیدی و کاهش خسارت‌های وارده به دامداران برشمرد.
در ادامه این نشست، نیما صادقی، مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان کشت و دامداری فکا به ظرفیت‌های علمی و فناورانه موجود در استان پرداخت و گفت: شرکت فکا با بهره‌ گیری از فناوری‌های نوین علوم دامی، در حوزه اصلاح نژاد دام فعالیت می‌کند و توانسته است نسل‌های برتر دام ایرانی و خارجی را با کیفیت ژنتیکی در سطح استانداردهای جهانی تولید کند.
صادقی افزود: بر اساس ارزیابی‌های بین‌المللی، گاوهای این مجموعه از نظر شاخص‌های ژنتیکی در میان ۲۵ درصد برتر جمعیت‌های جهانی قرار دارند و در شاخص‌های تولید چربی و پروتئین شیر، عملکرد آن‌ها بالاتر از میانگین جهانی ثبت شده است.
وی ادامه داد: نتایج تبارشناسی ژنومی دام‌های فکا در سال ۱۴۰۳ نیز این برتری را تثبیت کرده و نشان می‌دهد این دام‌ها در میان ۲ درصد برتر گاوهای دنیا از نظر شاخص‌های اقتصادی و تولیدی قرار دارند.
مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان کشت و دامداری فکا با اشاره به صادرات فرآورده‌های ژنتیکی دامی گفت:در سال‌های اخیر، صادرات این فرآورده‌ها به کشورهای منطقه و شرق آسیا انجام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که ظرفیت علمی ایجادشده در دامپروری استان اصفهان می‌تواند در بازارهای بین‌المللی نیز رقابت‌پذیر باشد.

او تأکید کرد:توسعه ژنتیک دام، راه‌حل فوری کمبود نهاده نیست، اما می‌تواند بهره‌وری تولید را افزایش دهد. وقتی دام از نظر ژنتیکی کارآمدتر باشد، با مصرف خوراک کمتر، تولید بیشتری خواهد داشت و این موضوع در شرایط افزایش قیمت نهاده‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
در بخش پایانی نشست، سید مرتضی صفوی، استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با نگاهی تحلیلی به نقش علم در دامپروری پرداخت و گفت: دامپروری امروز بدون تکیه بر داده‌های علمی و اصلاح نژاد هدفمند، قادر به ادامه حیات پایدار نیست. استفاده از شاخص‌های ژنومی و اقتصادی در اصلاح نژاد، یکی از مهم‌ترین ابزارهایی است که می‌تواند هزینه تولید را کاهش دهد.
او افزود: تجربه‌های علمی نشان می‌دهد که افزایش بهره‌وری از مسیر ارتقای ژنتیکی دام، به‌ویژه در واحدهای صنعتی، می‌تواند بخشی از فشار ناشی از کمبود نهاده‌ها را جبران کند. این مسیر، نیازمند ارتباط مؤثر میان صنعت و دانشگاه و استفاده از یافته‌های پژوهشی در میدان عمل است.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: بحران‌های فعلی دامپروری، تنها با تصمیمات مقطعی حل نمی‌شود. سیاست‌گذاری‌ها باید به سمت استفاده از ظرفیت‌های علمی، مدیریت داده‌محور و حمایت هدفمند از تولیدکننده حرکت کند تا امکان عبور از شرایط فعلی فراهم شود.
نشست فعالان دامپروری استان اصفهان در حالی به پایان رسید که تصویر کلی آن، ترکیبی از نگرانی و امید بود؛ نگرانی از کاهش تولید، افزایش هزینه‌ ها و تداوم اختلال در تأمین نهاده‌ها و امید به آنکه تکیه بر دانش، اصلاح نژاد و مدیریت علمی، بتواند بخشی از مسیر سخت پیش‌ روی دامپروری استان را هموار کند.